Starzenie się organizmu a hormony. Zmiany, których nie warto ignorować
Starzenie się jest naturalnym procesem, któremu towarzyszy wiele zmian zachodzących stopniowo w całym organizmie. Z czasem zmienia się między innymi sposób funkcjonowania układu hormonalnego. U kobiet najbardziej wyraźnym przykładem jest menopauza, natomiast u mężczyzn wraz z wiekiem może dochodzić do stopniowego zmniejszania stężenia testosteronu.
Hormony wpływają na wiele obszarów naszego życia. Mogą mieć znaczenie dla snu, nastroju, masy ciała, libido, kondycji mięśni i kości, a także metabolizmu. Nie oznacza to jednak, że każda zmiana samopoczucia po 40., 50. czy 60. roku życia jest wynikiem zaburzeń hormonalnych.
Właśnie dlatego warto odróżnić naturalne zmiany związane z wiekiem od objawów, które wymagają konsultacji lekarskiej.
Menopauza – naturalny etap życia kobiety
Menopauza oznacza trwałe ustanie miesiączkowania związane z wygasaniem czynności jajników. Najczęściej występuje między 45. a 55. rokiem życia, choć dokładny moment jest indywidualny.
Zanim miesiączki całkowicie ustaną, kobieta przechodzi zazwyczaj okres perimenopauzy. Może on trwać kilka lat i charakteryzować się wahaniami poziomu estrogenów oraz progesteronu.
To właśnie w tym czasie mogą pojawić się pierwsze wyraźne zmiany.
Do częstych objawów należą:
-
- uderzenia gorąca,
-
- nocne poty,
-
- problemy ze snem,
-
- większa drażliwość i wahania nastroju,
-
- zmęczenie,
-
- trudności z koncentracją,
-
- zmniejszenie libido,
-
- suchość pochwy,
-
- dyskomfort podczas współżycia,
-
- zmiany masy ciała i rozmieszczenia tkanki tłuszczowej.
Zmniejszanie poziomu estrogenów ma również znaczenie dla zdrowia kości. Z tego powodu wraz z wiekiem rośnie znaczenie odpowiedniej aktywności fizycznej, podaży wapnia i witaminy D oraz regularnej oceny czynników ryzyka osteoporozy.
Nie każda kobieta przechodzi menopauzę w taki sam sposób. Dla jednej osoby objawy mogą być niemal niezauważalne, podczas gdy inna może odczuwać je bardzo intensywnie.
Czy mężczyźni przechodzą „andropauzę”?
Określenie „andropauza” jest popularne, ale może być mylące. U mężczyzn nie występuje odpowiednik menopauzy, podczas którego produkcja hormonów gwałtownie zatrzymuje się w określonym momencie życia.
Stężenie testosteronu może jednak stopniowo obniżać się wraz z wiekiem. Tempo tego procesu jest różne i zależy między innymi od stylu życia, masy ciała, jakości snu, aktywności fizycznej, chorób przewlekłych oraz przyjmowanych leków.
Możliwe objawy niedoboru testosteronu obejmują:
-
- obniżenie libido,
-
- zaburzenia erekcji,
-
- mniejszą energię,
-
- pogorszenie nastroju,
-
- zmniejszenie siły i masy mięśniowej,
-
- zwiększenie ilości tkanki tłuszczowej,
-
- problemy z koncentracją,
-
- zmniejszenie gęstości kości.
Ważne jest jednak to, że żaden z tych objawów samodzielnie nie potwierdza niedoboru testosteronu.
Zmęczenie nie zawsze oznacza problem hormonalny
To jedna z najważniejszych kwestii, o których warto pamiętać. Zmęczenie, gorszy sen, przybieranie na wadze czy obniżony nastrój mogą pojawiać się zarówno przy zmianach hormonalnych, jak i przy wielu innych problemach zdrowotnych.
Podobne objawy mogą towarzyszyć między innymi zaburzeniom snu, depresji, przewlekłemu stresowi, niedokrwistości, chorobom tarczycy, otyłości czy niektórym chorobom przewlekłym.
Dlatego samodzielne przypisywanie wszystkich dolegliwości „hormonom” może opóźnić właściwe rozpoznanie.
